بررسی انگارۀ نمونۀ اصلی در فرافرهنگ‌نگاری و کاربرد آن در خرد ساختار فرهنگ‌های تک زبانۀ فارسی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

دانش‌آموختۀ دکتری زبان‌شناسی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

چکیده

این پژوهش با رویکـرد فرافـرهنگ‌نگاری بر مبنـای «انگاره­ی نمونه­ی اصلی» به شیوۀ توصیفی ـ تحلیلی انجام و داده‌ها از خردساختار 5 فرهنگ مهم تک زبانۀ فارسی، ‌شامل فرهنگ‌های دهخدا، معین، عمید، انوری و صدری افشار گرد‌آوری شده است. در این پژوهش، نگارندگان تعریف 100 مدخل متعلق به 5 مقولۀ «ابزار»، «اثاث منزل»، «پرنده»، «میوه» و «وسیله نقلیه» را در 5 فرهنگ تک‌زبانه فارسی مورد بررسی قرار داده و با تعریف‌های همان مدخل‌ها در «فرهنگ فراگیر انگلیسی کوبیلد» کالینز (1987) مقایسه کرده‌اند تا با استفاده از الگوی سوالز امکان مقایسه با یک فرهنگ معیار جهانی وجود داشته باشد. نتیجه‌های حاصل از تحلیل داده‌ها نشان می‌‌دهد خرد ساختار هیچ یک از فرهنگ‌های فارسی مبتنی بر نظریه زبانشناسی نیست. بر این اساس نویسندگان الگویی را پیشنهاد می‌‌دهند تا بر مبنای انگاره نمونه اصلی بتوان خرد ساختار فرهنگ‌های تک زبانه فارسی را تدوین یا ویرایش کرد.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

The Study of Prototype Model in Metalexicography and its Use in Microstructure of Persian Monolingual Dictionaries

نویسنده [English]

  • Mohammad-Reza Aslani
PhD Degree in Linguistics, Faculty of Foreign Languages, University of Isfahan, Isfahan, Iran
چکیده [English]

This paper with metalexicography approach is based on “Prototype Model”, conducted in descriptive-analytic method. The data were collected from the microstructures of 5 important Persian monolingual dictionaries including Dehkhoda’s, Moin’s, Amid’s, Anvari’s and Sadri Afshar’s dictionaries. On the whole 100 entries were selected from BIRD, TOOL, FURNITURE, FRUIT and VEHICLES’S categories. The same entries were also analysed in “Cobuild English Learner’s Dictionary” (1987) so as to make possible the comparison with one universal and standard dictionary. The results of data analysis show that the microstructures of Persian dictionaries are not based on linguistic theory. As a result, the authors suggest the pattern which makes possible the compilation and editing the microstructures of Persian monolingual dictionaries based on “Prototype Model”.

کلیدواژه‌ها [English]

  • prototype model
  • Rosch
  • microstructure
  • metalexicography
  • monolingual dictionary

مراجع

منابع فارسی
انوری، حسن (1382). فرهنگ بزرگ سخن (8 جلد). تهران: انتشارات سخن.
دهخدا، علی اکبر (1373). لغت نامه دهخدا (14 جلد). تهران: مؤسسه انتشارات و چاپ دانشگاه  تهران
صدری افشار، غلامحسین و حکمی، نسرین و حکمی، نسترن (1388). فرهنگنامه فارسی واژگان و اعلام (3 جلد)، تهران: انتشارات فرهنگ معاصر.
عمید، حسن. (1354). فرهنگ عمید (2 جلد). تهران: انتشارات جاویدان.
مرادی، نورالله. (1384). مرجع شناسی: شناخت خدمات و کتاب های مرجع.  تهران: انتشارات فرهنگ معاصر.
معین، محمد. (1383). فرهنگ فارسی  (4 جلد). تهران: انتشارات امیر کبیر.
وثوقی، حسین. (1383). واژه‌شناسی و واژه‌نگاری. تهران: انتشارات باز.
References
Atkins, S. B.T. & Ruadell, M. (2008). The Oxford Guide to Practical Lexicography. Oxford:   Oxford University Press.
Carter, R. (1998). Vocabulary: Applied Linguistics Perspectives. London and New York: Routledge, Taylor and Francis.
Craft, W. & Cruse, D.A. (2004). Cognitive Linguistics. Cambridge: Cambridge University Press.
Cruse, D.A. (1986). Lexical Semantics. Cambridge: Cambridge University Press.
Cruse, D.A. (2000). Meaning in language: an introduction to semantics and pragmatics. Oxford: Oxford University Press.
Finch, G. (2000). Linguist terms and concepts. London: Macmillan Press Ltd.
Hanks, P. (2009). Lexicography (critical concepts in linguistics, vol.5). London and New York: Routledge, Taylor and Francis.
Hartman, R. & James, G. (1998). Dictionary of lexicography. London and New York: Routledge.
Hanks, P. (2008). Lexicography (critical concepts in linguistics, vol.4). London and New York: Routledge, Taylor and Francis.
Hurford, J. R., Heasleg, B. & Smith M. B. S. (2007). Semantics: A Course Book. Cambridge: Cambridge University Press.
Lakoff, G. (1990). Women, Fire, and Dangerous Things. Chicago: The university of Chicago press.
Landau, S. I. (2001). Dictionaries-The Art and Craft of Lexicography. Cambridge: Cambridge University Press.
Löbner, S. (2002). Understanding Semantics. Oxford: Oxford University Press.
Lyons, J. (2002). Linguistic Semantics: An Introduction. Cambridge: Cambridge University Press.
Saeed, J.I. (2009). Semantics. UK: WILEY-BLACKWELL.
Taylor, J.R. (1995). Linguistic Categorization-Prototypes in Linguistic Theory. Oxford: Oxford University Press.
Taylor, J.R. (2006). Cognitive semantics: Encyclopedia of language and linguistics (vol. 2); Elsevier Ltd, 569-582.
Van Sterkburg, P. (2003). A Practical Guide to Lexicography. Amsterdam Philadelphia: John Benjamins Publishing Company.
Wierzbicka, A. (1996). Semantics: Primes and universals. Oxford: Oxford University Press.
 
پژوهش‌های زبان‌شناسی: نظریه و کاربرد
دوره 1، شماره 1 - شماره پیاپی 1
پائیز و زمستان 1401 (Articles in Persian & English)
اسفند 1401
صفحه 49-70

فایل ها

سابقه مقاله

  • تاریخ دریافت: 22 مهر 1402
  • تاریخ بازنگری: 29 آبان 1402
  • تاریخ پذیرش: 17 آذر 1402

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار