رده‌شناسی ترتیب واژه‌ها در گویش عربی طایفة لبومحمدی ایل خمسه برپایة مؤلفه‌های درایر (1992)

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیارگروه زبان‌شناسی، واحد مرودشت، دانشگاه آزاد اسلامی، مرودشت، ایران

2 دانشجوی دکتری گروه زبان شناسی، واحد مرودشت، دانشگاه آزاد اسلامی، مرودشت، ایران.

چکیده

گویش عربی ایل خمسه به‌عنوان گویشی از زبان عربی معیار تلقی می‌گردد. پژوهش حاضر، وضعیت ترتیب واژه‌ها را در گویش لبومحمدی ایل خمسه (ساکن استان فارس) با به‌کارگیری چارچوب 24 مؤلفه‌ای درایر (1992) و الگویی برگرفته از دبیرمقدم (1392) بررسی ‌می‌کند. داده‌های جستار حاضر از طریق پرسش‌نامه و مصاحبه با 30 گویشور بومی گردآوری و در قالب مثال‌های دستوری آوانویسی شده‌اند. هدف این پژوهش، بررسی الگوهای ترتیب واژه در گویش عربی لبومحمدی ایل خمسه و تعیین جایگاه رده‌شناختی آن در مقایسه با زبان‌های اروپا- آسیا و سایر زبان‌های جهان است. یافته‌های پژوهش حاکی از آن است که گویش لبومحمدی در مقایسه با زبان‌های اروپا- آسیا و زبان‌های جهان به‌ترتیب از 17 و 19 مؤلفه از مؤلفه‌های زبان‌های فعل میانی قوی برخوردار است، بنابراین گویش لبومحمدی ایل خمسه به ردة فعل میانی قوی گرایش دارد. این گویش هم میراث زبانی عربی را حفظ کرده و هم تحت‌تأثیر محیط فارسی‌زبان قرار گرفته‌است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Typology of Word order in the Arabic Dialect of the Labu-mohammadi Tribe of Khamseh Based on Dryer's (1992) Parameters

نویسندگان [English]

  • Ameneh Zare 1
  • Neda Shir Hadaegh 2
1 Assistant Professor, Department of linguistics, Marv.C., Islamic Azad University, marvdasht, Iran.
2 Ph.D. Candidate, Department of Linguistics, Marv.C., Islamic Azad University, Marvdasht, Iran.
چکیده [English]

The Arabic dialect of the Khamseh is regarded as a variety of Standard Arabic. The present study investigates word order patterns in the Arabic dialect of the Labu-Mohammadi tribe of the Khamseh (Fars Province) within the framework of Dryer’s (1992) 24 parameters and based on the model proposed by Dabir-moghaddam (2013). The data were collected through questionnaires and interviews with 30 native speakers and were transcribed in grammatical examples. The aim of this research is to examine word order patterns in the Labu-Mohammadi Arabic dialect and to determine its typological position in comparison with Euro-Asian and other world languages. The findings indicate that, compared to Euro-Asian and world languages, the Labu-Mohammadi dialect exhibits 17 and 19 features, respectively, characteristic of strongly verb-medial languages. Therefore, the dialect tends toward the strongly verb-medial type. This dialect both preserves the linguistic heritage of Arabic and shows the influence of the surrounding Persian-speaking environment.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Arabic Language
  • Khamseh Tribe
  • Labu-Mohammadi
  • Typology
  • Word Order

مراجع

منابع فارسی
افرا، شهرام (1386). بررسی زبان‌شناختی گویش عربی خمسه از جنبه­های آواشناسی و واج­شناسی در شهرستان جهرم، پایان­نامة کارشناسی ارشد، دانشگاه پیام نور: تهران.
الشاعر، ملهم، دبیرمقدم، محمد، صحرایی، رضامراد (1400). «رده­شناسی ترتیب واژه­ها در زبان عربی برپایة مؤلفه­های درایر (1992)». علم زبان، 8(13)، 89-59.
 https://doi.org/10.22054/ls.2019.40194.1195
حسنی اسدآبادی، مرتضی (1394). قوم­نگاری ایل اولاد محمد کریم با نگاه به تغییرات به وجود آمده در جنبه­های مختلف زندگی ایلی جهت الگوسازی در پژوهش­های باستان­شناسی، پایان‌نامة کارشناسی ارشد، تهران: دانشگاه تربیت مدرس.
حسینی فسایی، حاج میرزا حسن (1382). فارسنامة ناصری ج 1 و 2، مصحح منصور رستگار فسایی، تهران: امیرکبیر.
حیدری، عبدالحسین، اسفندیاری، شهرام، سامانی، ابراهیم (1404). «بررسی پسوندهای-تر و -ترین فارسی در گفتار دوزبانه‌‌‌های ترکی‌‌‌آذربایجانی– فارسی»، پژوهش‌های زبان‌شناسی: نظریه و کاربرد، (2)1، 225-250.
 https://doi.org/10.22034/jls.2025.143619.1249
دبیرمقدم، محمد (1392). رده­شناسی زبان­های ایرانی. ج 1 و 2. تهران: انتشارات سمت.
زندنیا، زهرا (1402). ارزیابی فرایندهای تضعیف و تقویت در گونة عربی خمسه: رویکرد واج­شناسی زایشی، پایان­نامة کارشناسی ارشد، دانشگاه جهرم: دانشکدة ادبیات و علوم انسانی.
صادقی نقدعلی­علیا، زهرا (1390). معادل­یابی، ترجمة فارسی لغات، ترکیبات و اصطلاحات گویش عربی ایل خمسة استان فارس با زبان عربی فصیح، پایان­نامة کارشناسی ارشد، اهواز: دانشگاه شهید چمران.
علی­خانی، طیبه (1397). لهجة عرب خمسه لمدینه نی­ریز علی المستوی الصوتی، والصرفی و الترکیبی، پایان­نامة کارشناسی ارشد، بوشهر: دانشگاه خلیج­فارس.
قاسمی، طیبه، زارع، آمنه، شرف­زاده، محمد حسین (1401). «رده­شناسی ترتیب واژه­ها در زبان خلصی». علم زبان، 9(16)، 271-  301.  https://doi.org/10.22054/ls.2022.64388.1497
لبافان، سعید، و دبیرمقدم، محمد (1401). «رده­شناسی ترتیب واژه­ها در زبان خانیکی». زبان­شناسی گویش­های ایرانی، 7(1 (پیاپی 10) )، 143-172.  https://doi.org/10.22099/jill.2022.42653.1290
محمدی، مریم، زارع، آمنه و شرف زاده، محمدحسین (1399). «بررسی رده‌شناسی ترتیب سازه‌ها در گویش لری ممسنی». زبان فارسی و گویش‌های ایرانی، 5(2)، 211-230. https://doi.org/10.22124/plid.2021.19503.1530
 
References
Afra, Shahram (2007). A Linguistic Study of the Khamseh Arabic Dialect from the Perspectives of Phonetics and Phonology in Jahrom. MA dissertation, Payame Noor University: Tehran. [In Persian]
  Ali-Khani, Tayebeh (2018). The Khamsa Arabic Dialect of Neyriz City at the Phonological, Morphological, and Syntactic Levels. MA dissertation, Persian Gulf University: Bushehr. [In Arabic]   
AL-Shair, Mulham, DabirMoghaddam, M., Sahraee, R. (2021). “Word Order Typology of  Standard  Arabic, according to Dryer’s Correlations (1992)”. Language Science, 8 (13), 59- 89. [In Persian]
Dabir-Moghaddam, Mohammad (2013). Typology of Iranian Languages.Tehran: Samt. [In Persian]
Darzi, Ali (1996). Word Order, NP Movement and Opacity Conditions in Persian, Unpublished Doctoral Dissertation, University of Illinois, Urbana. https://hdl.handle.net/2142/20523
Dryer, Matthew, S. (1991). “SVO Languages and the OV: VO Typology”, Linguistics, Vol 27, pp. 443- 482.
           https://doi.org/10.1017/S0022226700012743
Dryer, Matthew, S. (1992). “The Greenbergian Word Order Correlations”, Language, Vol. 68, pp. 81- 138. https://doi.org/10.2307/416370
Dryer, Matthew, S. (2011). “The Evidence for Word Order Correlations: a response to Dunn, Greenhill, Levinson and Gray’s paper in Nature”. Linguistic Typology, Vol. 15, pp. 335-380.
           https://doi.org/10.1515/lity.2011.024
Ghasemi, Tayyebeh, Zare, Ameneh, Sharafzadeh, Mohammad Hosein (2022). “Word Order Typology in Kholosi Language”. Language Science, 9 (16), 271-301. [In Persian]
Greenberg, Joseph Harold (1963). Some Universals of Grammar with Particular Reference to the Order of Meaningful Elements, Cambridge, Mass: MIT Press.
           https://babel.ucsc.edu/~hank/114/greenberg.pdf
 Hasani Asadabadi, Morteza (2015). Ethnography of the Children of Mohammad Karim Tribe with a View to the Changes in Various Aspects of Tribal Life for Modeling in Archaeological Research. MA dissertation, Tarbiat Modarres University: Tehran. [In Persian]
Hawkins, John, A. (1983).Word Orders Universals, New York: Academic Press. https://doi.org/10.1016/0024-3841(86)90039-2
Heydari, Abdolhossein, Esfandiari, Shahram, and Samani, Ebrahim (2025). “An Investigation of the Persian Suffixes -tar and -tarin in the Speech of Azerbaijani Turkish–Persian Bilinguals.” Journal of Linguistic Studies: Theory and Practice.[In Persian]
           https://doi.org/10.22034/jls.2025.143619.1249
Hosseini Fasaei, Haj Mirza Hasan (2003). Farsnameh-ye Naseri Vol. 1&2. edited by Mansou Rastegar Fasaei, Tehran: Amirkabir. [In Persian]
Karimi, Simin (1989). Aspects of Persian Syntax, Specificity and the Theory of Grammar, Doctoral dissertation, University of Washington. https://search.worldcat.org/title/Aspects-of-Persian-syntax-specificity-and-the-theory-of-grammar/oclc/22146543
Labbafan, Saeed, Dabir-Moghaddam, Mohammad (2022). “The Typology of Word Order in Khaniki, a Language”. Linguistics of Iranian Dialects, 7 (1), pp. 143-172. [In Persian]
Lehmann, Winfred, P. (1973). “A Structural Principle of Language and Its Implications”, Language, Vol. 49, pp. 42-66. https://doi.org/10.2307/412102
Lehmann, Winfred, P. (1987). Language Typology: Systematic Balance in Language. John Benjamins.
Marashi, Mehdi (1970). The Persian Verb: A Partial Description for Pedagogical Purposes. PhD dissertation. University of Texas: Austin. https://files.eric.ed.gov/fulltext/ED125269.pdf
Mohammadi, Maryam; Zare, Ameneh; & Sharafzadeh, Mohammad Hossein (2020). “A Typological Study of Word Order in the Mamasani Lori Dialect.” Persian Language and Iranian Dialects, 5(2), 211– 230. [In Persian]  https://doi.org/10.22124/plid.2021.19503.1530
Sadeghi Naghd-Ali Oliya, Zahra (2011). Equivalence Finding and   Persian Translation of Words, Compounds, and Expressions of the Khamseh Arabic Dialect of Fars Province into Standard  Arabic. MA dissertation, Shahid Chamran University: Ahvaz. [In Persian]
Tomlin, Russel (1986). Basic Constituent Orders: Functional Principles, London: Croom Helm.  
https://doi.org/10.1017/S0022226700011646 
Vennemann, Theo (1974).  Analogy in Generative Grammar: The Origin of Word Order. In Proceedings of the Eleventh International Congress of Linguistics (1972). Bologna.https://doi.org/10.1017/9780511842788.043
Yousefi, Saeed Reza, Mirdehghan Farashah, Mahinnaz, & Bahrami, Fatemeh (2023). “Typological Analysis of Vafsi Clitics Based on Aikhenvald’s (2003) Parameters”. Journal of Linguistic Studies: Theory and Practice, 2 (1), 225-250.
           https://doi.org/10.22034/jls.2023.139898.1048
Zandniya, Zahra (2023). An evaluation of Weakening and Strengthening Processes in the Khamseh  Arabic Variety: A Generative Phonology Approach. MA dissertation, Jahrom University: Faculty of Literature and Humanities. [In Persian]
پژوهش‌های زبان‌شناسی: نظریه و کاربرد

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 22 مهر 1404

فایل ها

سابقه مقاله

  • تاریخ دریافت: 25 فروردین 1404
  • تاریخ بازنگری: 14 شهریور 1404
  • تاریخ پذیرش: 22 مهر 1404

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار