تاثیر بافت واجی بر گوناگونی آزاد: بررسی نمونه‌ای از شناسه‌ها در کردی کلهری

فتاحی, مهدی; جعفری, طاهره

doi:10.22034/jls.2024.141616.1127

تاثیر بافت واجی بر گوناگونی آزاد: بررسی نمونه‌ای از شناسه‌ها در کردی کلهری

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

¹ استادیار گروه زبان انگلیسی و زبان‌شناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران

² کارشناسی ارشد گروه زبان انگلیسی و زبان‌شناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران

10.22034/jls.2024.141616.1127

چکیده

در کردی کلهری، صورت کامل شناسه‌های دوم‌شخص‌مفرد و اول‌شخص‌جمع به توالی /ən/ ختم می‌شوند، که می‌تواند اختیاراً حذف شود. با این حال، در شرایط آوایی خاصی، این امکان از بین رفته، و تنها صورت کامل شناسه‌ها دستوری تلقی می‌شود. مقالة حاضر ضمن بررسی این بافت آوایی، به تبیین دلایل حذف‌ناپذیری این بخش از این شناسه‌ها می‌پردازد. داده‌های این پژوهش، از بین ۱۵ گویشور کردی کلهری شهرستان اسلام‌آبادغرب جمع‌آوری شده‌است. نتایج بدست‌آمده نشان می‌دهد که همة این گویشوران در انتخاب صورت کامل شناسه‌های مذکور یا صورت‌های کوتاه‌شدة آن‌ها مختارند، و تنها استثناء زمانی است که پیش از شناسه، ستاک فعلی به واکة [i] ختم شود. در این صورت، برای خلط‌نشدن شناسة اول‌شخص‌جمعِ‌‌‌‌ /-imən/ با شناسة اول‌شخص‌مفردِ /im-/، حذف توالی /ən/ مجاز نیست. همچنین، شناسة دوم‌شخص‌مفرد، با این‌که عموماً می‌تواند یکی از صورت‌های [i]، [id]، یا [idən] باشد، با قرارگرفتن پس از پسوند گذشته‌ساز /-i/ ، نمی‌تواند به صورت [i] ظاهر شود.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

آواشناسی و واج شناسی

عنوان مقاله [English]

The Effect of Phonological Context on Free Variation: A Case Study of Kalhori Kurdish Verbal Endings

نویسندگان [English]

Mehdi Fattahi ¹
Tahereh Jafari ²

¹ Assistant Professor, Department of English Language and Linguistics, The Faculty of Literature and Humanities, Razi University, Kermanshah, Iran

² M.A. Degree, Department of English and Linguistics, The Faculty of Literature and Humanities, Razi University, Kermanshah, Iran

چکیده [English]

In Kalhori Kurdish,, the full forms of second-person-singular and first-person-plural endings end in /ən/, but this sequence may be deleted for simplification. In certain phonetic contexts, though, the freedom of choice in these variations is lost, with only the full forms of these endings being grammatical. The present article attempts to study such phonetic contexts, and explains why and how truncation is blocked. The data were collected by interviewing 15 Kalhori Kurdish speakers from Eslamabad-e Gharb. The findings show that speakers can freely choose between the full form and truncated form except when the endings are preceded by the vowel [i], in which case, in order for the first-person-plural ending /-imən/ not to be confused with the first-person-singular /-im/, the sequence /ən/ cannot drop. Furthermore, the second-person-singular ending, although phonetically represented either as [i], [id], or [idən], cannot take the former form when preceded by the past tense suffix /i/.

کلیدواژه‌ها [English]

Kalhori Kurdish
Verbal Endings
Free Variation
Deletion

مراجع

منابع فارسی

آزادی، سکینه (1401). «مقایسة وجه فعل در گویش‌های کردی فیلی و کُردی کلهری از گویش‌های کُردی جنوبی». ادبیات و زبان‌های محلی ایران‌زمین، 12(2). 1-28.

بامشادی، پارسا، بامشادی، جواد (1393). «مقایسة پسوندها و پیشوندهای تصریفی فعل در کُردی گورانی و فارسی معیار.» زبان و زبان‌شناسی، 10(19). 101-120.

دهقان، مسعود، بدخشان، ابراهیم (1398). «تصریف فعل و مقوله‌های آن در کُردی کلهری براساس صرف زایشی باور». پژوهشنامة ادبیات کردی، 5(8). 107-124.

شقاقی، ویدا (1393). مبانی صرف. تهران: سمت

طاهری اردلی، مرتضی، آنونبی، اریک و همکاران (1400). «اطلس برخط زبان‌های ایران: طراحی، روش‌شناسی و نتایج اولیه. جستارهای زبانی، 12(12). 231-291.

فتاحی، مهدی. (1390). فرآیندهای صرفی-واجی در کردی کلهری. پایان‌نامة کارشناسی‌ارشد زبان‌شناسی همگانی. دانشگاه علامه طباطبایی.

فتاحی، مهدی (1401). بررسی بقایای صورت آوایی تکواژ صفرِ پیشوند استمراری در کُردی کلهری: رویکردی تطبیقی و درون‌زبانی. زبان‌شناسی و گویش‌های ایرانی، ۷(۱۲). ۱۱۳-۱۲۲.

مدرسی، یحیی (1400). درآمدی بر جامعه‌شناسی زبان. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.

References

Azadi, S. (2021). Comparison of the Verb Part in Dialect of “Feili Kurdish" and "Kalhori Kurdish" of Southern Kurdish Dialects. Journal of Iranian Regional Languages and Literature,12(2), 1-28. [In Persian]

Bamshadi, P., & Bamshadi, J. (2014). A Comparative Analysis of Inflectional Suffixes and Prefixes of the Verbs in Gurani Kurdish and Standard Persian. Language and Linguistics, 10(19), 101-120. [In Persian]

Bernstein, C. (1993). Measuring social causes of phonological variation in Texas. American Speech, 68(3), 227-240.‏

Casali, R.F. (2011). Hiatus Resolution. In The Blackwell Companion to Phonology (eds M. Oostendorp, C.J. Ewen, E. Hume and K. Rice). https://doi.org/10.1002/9781444335262.wbctp0061.

Dehghan, M., & Badakhshan, E. (2020). The Inflection of Verb and its Categories in Kalhori Kurdish from Bauer's Generative Morphology Perspective. Journal of Kurdish Literature, 5(2), 107-124. doi: 10.34785/J013.2020.697. [In Persian]

Fattahi, M. (2011). Morpho-phonological Processes in Kalhori Kurdish. Unpublished MA Thesis. Allameh Tabataba'ee University [In Persian].

Fattahi, M. (2023). The Investigation of the Progressive Prefix Relict in Kalhori Kurdish: A Comparative and Intralingual Approach. Journal of Iranian Dialects & Linguistics, 7(2), 113-122. [In Persian]

Gordon, E., & Deverson, T. (1985). New Zealand English: an introduction to New Zealand speech and usage. Heinemann.‏

Haspelmath, M. and Sims, A. D. (2010). Understanding Morphology. Hodder Education.

Jensen, J. T. (2004). Principles of Generative Phonology: an Introduction. John Benjamins B.V.

Kager, René. Optimality Theory. Cambridge University Press, 2004.

Laferriere, M. (1979). Ethnicity in Phonological Variation and Change. Language, 55(3), 603–617. https://doi.org/10.2307/413319

Meyerhoff, Miriam (2011). Introducing Sociolinguistics (2 ed.). Routledge. p. 12

Modarresi, Y (2021). An Introduction to Sociolinguistics. Tehran: Institute for Humanities and Cultural Studies. [In Persian]

Mompean, J. A. (2008). Phonological free variation in English: an empirical study. In ExLing (pp. 169-172).‏

Shaghaghi, V. (2014). An Introduction to Morphology. Tehran: Samt. (In Persian)

Taheri-Ardali,M., Anonby, E., & et al., (2021). The Online Atlas of the Languages of Iran: Design, Methodology and Initial Results. Language Related Research, 12(2), 231-291.

doi: 10.29252/LRR.12.2.8

Weinreich, U., Labov, W., & Herzog, M. (1968). Empirical foundations for a theory of language change. University of Texas Press.‏