خوانش نشانه‌شناسی رمزگان خطبه‌ 35 نهج‌البلاغه (بر اساس الگوی رمزگان پنج گانۀ رولان بارت)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانش‌آموختۀ دکتری زبان و ادبیات عربی، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران

2 دانش‌آموختۀ دکتری، مدرس گروه زبان و ادبیات عربی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.

چکیده

پژوهش حاضر از نوع توصیفی‌تحلیلی است. هدف آن، بررسی لایه‌های معنایی خطبۀ 35 نهج‌البلاغه از منظر نشانه‌شناسی رولان بارت است. کاربست این رویکرد از واکاوی رمزگان‌های پنج‌گانه (هرمنوتیکی، کنشی، معنایی، نمادین و فرهنگی) حاصل می‌شود. رمزگان هرمنوتیکی، خطبه را به‌عنوان روایتی از ظلم و انحراف از مسیر حق و تلاش امام علی (ع) برای حفظ عدالت و حق‌طلبی معرفی می‌کند. رمزگان‌های کنشی به تشریح اقدامات امام علی (ع) و توطئه‌های معاویه می‌پردازد. رمزگان‌های معنایی، مفاهیمی مانند صبر، عدالت و ظلم را در متن برجسته می‌کند. رمزگان‌های نمادین با تقابل نور و تاریکی و حق و باطل به انتقال عمیق‌تر مفاهیم و ایجاد تصویری واضح‌تر از تضاد موجود در متن می‌پردازند. رمزگان‌های فرهنگی نیز خطبه را در چارچوب فرهنگ و باورهای اسلامی تفسیر می‌کند. لایه‌های مختلف معنایی نهفته در متن خطبه شامل روایت تاریخی، تحلیل اقدامات سیاسی، مفاهیم اخلاقی، نمادهای دینی و فرهنگی و ارتباط با باورهای اسلامی است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


منابع
نهج­البلاغه.
آلن، گراهام (1392ش). رولان بارت. ترجمۀ پیام یزدانجو. چاپ دوم. تهران: نشر مرکز.
ابن ابی الحدید، عبد الحمید بن هبه الله (1375). جلوۀ تاریخ درشرح نهج البلاغه ابن ابى الحدید. ج 1. تهران: نشر نی.
اصفهانی، ابوالفرج (1994م). الأغانی. ج10. بیروت: دار احیاء التراث العربی.
بارت، رولان (1953م). درجه صفر نویسندگی. ترجمۀ حسن مقدم (1380). تهران: نشر نی.
بارت، رولان (1964م). عناصر نشانه‌شناسی. ترجمۀ محمدامین جعفری (1383). تهران: نشر آگاه.
پین، مایکل (1392). بارت و فوکو و آلتوسر. ترجمۀ پیام یزدانجو. چاپ چهارم. تهران: مرکز.
زرکلی، خیرالدین (1989). الأعلام. بیروت: دارالعلم للملایین.
سجودی، فروزان (1387). نشانه­های کاربردی. تهران: نشر علم.
شعیری، حمیدرضا (1393). تحلیل نشانه معناشناختی تصویر. تهران: نشر علم.
گرمس، آلژیرداس ژولین (1389). نقصان معنا. ترجمۀ حمیدرضا شعیری. تهران: نشر علم.
گیرو، پی­یر (1380). نشانه­شناسی. ترجمۀ محمد نبوی. تهران: آگه.
مکاریک، ایرناریما (1385). دانش­نامه نظریه­های ادبی معاصر. مهران مهاجر و محمد نبوی. تهران: آگه.
میرعبادی، سیدعلی (1384). فرهنگ توصیفی نشانه­شناسی. تهران: معرفت و زبان­آموز.
 
 
Reference
Nahj al-Balagha. (In Arabic).
Abn Abi al-Hadid, Abd al-Hamid bin Hiba Allah (1375). The effect of history in Ibn Abi al-Hadid's description of Nahj al-Balagha. C. 1. Tehran: Ney Publishing. (In Persian).
Allen, Graham (2012). Roland Barthes. Translation of Yazdanjo's message. Second edition. Tehran: Nahr-e-Karzan. (In Persian).
Barrett, R. (1953). Zero degree of writing. Translated by Hassan Moghadam (1380). Tehran: Ney Publishing. (In Persian).
Barrett, R. (1953). Writing Degree Zero. Paris: Editions du Seuil.
Barrett, R. (1964). Elements of semiotics. Translated by Mohammad Amin Jafari (1383). Tehran: Aghaz Publishing. (In Persian).
Barrett, R. (1970). S/Z. Paris: Seuil.
Barrett, R. (1974). S/Z. Translated by Richard Miller. New York: Hill and Wang.
Barrett, R. (1980). Sad. Paris: Loyola.
Chandler, Daniel. (1995). Semiotics for Beginners. Landon: Routledge.
Danesi, Marcel. (2004). Messages, Signs and Meanings. Toronto: Canadian Scholars.
Esfahani, Abul Faraj (1994 AD). Songs. C.10. Beirut: The Revival of Arab Heritage. (In Arabic).
Giro, Pierre (2010). Semiotics. Translation by Muhammad Nabavi. Tehran: Agah. (In Persian).
Grams, Algirdas Julin (2010). lack of meaning. Translated by Hamidreza Shayiri. Tehran: Science. (In Persian).
Makarik, Irnarima (2015). Encyclopedia of contemporary literary theories. Mehran Mohajer and Mohammad Nabavi. Tehran: Nash Agh. (In Persian).
Mirabadi, Seyyed Ali (2004). Descriptive culture of semiotics. Tehran: Marafet and Language Learner. (In Persian).
Payne, Michael (2012). Barthes, Foucault and Althusser. Translation of Yazdanjo's message. Fourth edition. Tehran: Center. (In Persian).
Shayiri, Hamidreza (2013). Semantic sign analysis of the image. Tehran: Science. (In Persian).
Sojudi, Forozan (2007). Practical signs. Tehran: Science. (In Persian).
Zarkali, Khairuddin (1989). Flags. Beirut: Dar al-Alam Lalmalayin. (In Arabic).