کاهش تکیه‌ای و حذف در همپایگی سازه‌ای و غیرسازه‌ای در زبان فارسی از منظر دستور شناختی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانش آموختۀ دکتری زبان‌شناسی، گروه زبان و ادبیات انگلیسی ، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران

2 استادیار زبان‌شناسی، گروه زبان و ادبیات انگلیسی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

3 دانشجوی کارشناسی ارشد زبان‌شناسی، گروه زبان و ادبیات انگلیسی ، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران.

چکیده

فرایند نحوی همپایگی که غالباً برای آن دو نوع سازه‌ای و غیرسازه‌ای را بر می‌شمرند، همواره در مطالعات زبانی مورد توجه زبان‌شناسان بوده است. هدف از پژوهش حاضر که از نوع توصیفی-تحلیلی است، بررسی کاهش تکیه‌ای و ساخت‌ حذف در انواع ساختار همپایه از منظر دستور شناختی لانگاکر است. داده‌های موردبررسی در این پژوهش از دو گونۀ فارسی معیار و محاوره‌ای گردآوری شده‌اند. یافته‌های پژوهش حاضر نشان می‌دهد که در دستور شناختی به هنگام ترکیب دو همپایه با یکدیگر، عناصر موجود در همپایۀ دوم که با هم‌تراز‌هایشان در همپایۀ اول همپوشانی مفهومی دارند یا دچار کاهش تکیه‌ای می‌شوند، یا از همپایۀ دوم به‌طور کامل حذف می‌شوند و نمود آوایی نخواهند داشت، در عوض آن عناصر واژگان و ساخت‌هایی که در همپایۀ دوم با ساختی در همپایۀ نخست همپوشانی مفهومی نداشته باشند، دارای برجستگی تکیه‌ای بیشتری می‌شوند. مفهوم تمایزگذار در تحلیل داده‌های این پژوهش از اهمیت بالایی برخوردار است؛ بدین معنی که محتوای بیان‌شده در یک پنجرۀ بندی در پنجرۀ متقدم آن ظاهر نمی‌گردد. نکتۀ مهم اینکه در پنجره‌ء دوم ساختار‌های حذف و همپایه، عبارتی که خودش بند نیست، در قیاس با موردی که بند است خوانش شبه‌بند پیدا می‌کند. همچنین بررسی‌های انجام‌شده در این پژوهش نشان می‌دهد که جایگاه تمایزگذار زمانی که بند پایه را وقفه‌دار می‌کند در ساختار‌های مورد بررسی دارای اهمیت است. به بیان ساده‌تر تمایزگذار مستقیماً پس از ضدتمایزگذار می‌آید.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Accentual reduction and ellipsis in constituent and non-constituent coordination in Persian: A Cognitive Grammar Approach

نویسندگان [English]

  • mohammad yousefvand 1
  • yunes azizian 2
  • Sheida Daraee 3
1 Ph.D. in Linguistics, Department of English Language and Literature, Razi University, Kermanshah, Iran
2 Assistant Professor in Linguistics, Shahid Chamran University of Ahvaz, Ahvaz, Iran
3 Department of English Language and Linguistics, Faculty of Literature and Humanities, Razi University, Kermanshah, Iran.
چکیده [English]

The syntactic process of coordination, commonly attributed to both constituent and non-constituent constructions, has long been a focus of linguistic inquiry. The objective of this descriptive-analytical study is to investigate reduction and ellipsis phenomena in various coordinate constructions from a Langackerian cognitive grammar perspective. The data examined in this research were gathered from two standard and colloquial varieties of Persian. The findings of this study demonstrate that within cognitive grammar, during the combination of two coordinate constructions, elements present in the second construction that conceptually overlap with their counterparts in the first one either undergo reduction or are entirely deleted from the second construction, resulting in no phonetic representation; conversely, lexical elements and structures lacking conceptual overlap with those in the first constructon become more salient. The notion of differential in data analysis holds considerable importance, indicating that content expressed in one clausal window does not manifest in the preceding window. A crucial observation is that in the second window of ellipsis and coordination constructions an expression which is not considered as a clause would be interpreted as quasi-clausal in contrast to a clause itself. Furthermore, the examinations conducted in this research reveal the significance of the placement of the differential, when it interrupts the baseline clause. Put simply, differential directly follows the anti-differential.

کلیدواژه‌ها [English]

  • cognitive grammar
  • constituent coordination
  • non-constituent coordination
  • ellipsis
  • differential

مراجع

منابع فارسی
جعفری، امید علی (1362). پژوهشی تازه در دستور زبان فارسی. اصفهان. انتشارات ثقفی.
خیام پور، عبدالرسول (1341). دستور زبان فارسی. چاپ چهارم. تهران. انتشارات شفق.
دادرس، پریناز، بهرامی خورشیدی، سحر، گلفام، ارسلان، عامری، حیات (1398). «تلفیق مفهومی، پیشینه و سازوکار آن». جستارهای زبانی، 10(4)، 1-29.
قریب، عبدالعظیم، همایی، جلال، یاسمی، رشید، بهار، ملک‌الشعرا، فروزان‌فر، بدیع‌الزمان (1380). دستور زبان فارسی (پنج استاد). چاپ دوم. تهران. انتشارات ناهید.
ناتل خانلری، پرویز. (1380). دستور زبان فارسی. چاپ هجدهم. تهران. انتشارات توس.
یوسفوند، محمد، تفکری رضایی، شجاع، قیطوری، عامر (1400). «حذف همپایگی و خلأ نحوی در زبان فارسی از منظر دستور ساختاری شناختی». جستارهای زبانی، 12(2)، 509-539.
 
References
Aoun, J., Hornstein, N., Lightfoot, D., & Weinberg, A. (1987). “Two types of locality”. Linguistic Inquiry, 18(4), 537–577.
Birner, B. J., & Ward, G. (1998).Information status and noncanonical word order in English (Vol. 40): John Benjamins Publishing.
Chafe, W. L. (1994). Discourse, Consciousness, and Time.The Flow and Displacement of Conscious Experience in Speaking and Writing. Chicago, IL and London: University of Chicago Press.
Croft, W. & Cruse, D.A (2004).Cognitive linguistics. Cambridge: Cambridge University Press.
Croft, W. (2007).Construction grammar. Handbook of Cognitive Linguistics, ed. Dirk Geeraerts and Hubert Cuyckens, 463-508. Oxford: Oxford University Press.
Culicover, P. W., & Ray, J. (2012). ‘A domain-general cognitive relation and how language expresses it’. Language:305-340.
Dadras, P., Bahrami Khorshidi, S., Golfam, A., & Ameri, H. (2019). ‘Conceptual Blending, Background and its Structure’.Language Related Research, 10 (4). Pp: 1-29. [In Persian].
Evans, V. & M. Green (2006). Cognitive linguistics: an introduction, Edinburgh University Press Edinburgh.
Fillmore, C., & Kay, P. (1999).Construction grammar. Stanford, CA: CSLI.
Gharib, A., Homaei, J., Yasemi, R., Bahar, M., Forouzanfar, B. (2001). Dastur-e Zaban-e Farsi (Panj Ostad). 2nd ed. Tehran: Naheed Publications. [In Persian].
Goldberg, A. E. & Perek, F. (2015). Ellipsis by constructions, Princeton University.
Goldberg, A. E. (1995). Constructions: A construction grammar approach to argument structure. Chicago, IL: Univ. of Chicago Press.
Grice, H. P. (1975). Logic and Conversation. In P. Cole & J. Morgan (eds.), Syntax and Semantics Vol. 3, 22–40. Academic Press.
Hankamer, J., & Ivan, A. S. (1976).‘Deep and surface anaphora’.Linguistic Inquiry 7, 391–426.
Ja’fari, O. A. (1983). New Research in Persian Language Grammar. Isfahan: Saghafi Publication.[In Persian].
Karimi, S. (1989). Aspects of Persian Syntax, Specificity, and the Theory of Grammar.Ph.D. dissertation. University of Washington.
Khayampoor, A. R. (1962). Persian Lnguage Grammar. Tehran. Shafagh.[In Persian].
Langacker, R. W. (1987). Foundations of cognitive grammar: Volume I: Theoretical prerequisites (Vol. 1). Stanford university press.
Langacker, R. W. (1991). Foundations of cognitive grammar. (Vol. 2): Stanford University Press.
Langacker, R. W. (2008). "Foundations of Cognitive Grammar: The Embodiment of Grammar." In D. Geeraerts & H. Cuyckens (Eds.), Handbook of Cognitive Linguistics. Oxford: Oxford University Press.
Langacker, R. W. (2012). ‘Elliptic Coordination’.Cognitive Linguistics, 23(3), 555-599.
Langacker, R. W. (2000). ‘A dynamic usage-based model’.Usage-based models of language, 1-63.
Michaelis, L. A. & Lambrecht, K. (1996). ‘Toward a construction-based theory of language function: the case of nominal extraposition. ’ Language 72, 215 –247.
Natel Khanlari, P. (2001). Persain Language Grammar. Tehran. Toos.[In Persian].
Piantadosi, S. T., Tily, H., & Gibson, E. (2011). ‘The communicative function of ambiguity in language’. Cognition 122, 280-291.
Prince, E. F. (1978).‘A comparison of wh-clefts and it-clefts in discourse.’Language: 883-906.
Repp, S. (2009).Negation in Gapping.Oxford University Press. Oxford.
Ross, J. R. (1967). Constraints on variables in syntax.Ph.D. dissertation.MIT. [published as Infinite Syntax! Norwood, N. J,: Ablex (1986)].
Ross, J. R. (1970). Gapping and the order of constituents, Progress in linguistics, ed. M. Bierwisch and K. Heidolph. Mouton, The Haque, 249-259.
Shannon, C. E. (1993). Claude E. Shannon: Collected Papers (pp. 194-208). N. J. A. Sloane,& A. D. Wyner (Eds.). John Wiley & Sons.
Tiberghien, G. (1989). Advances in cognitive science: (Vole 2): theory and applications. Prentice Hall Europe (a Pearson Education company). 
Toosarvandani, M. (2014). Persian ellipsis.University of California, Santa Cruz.
Wierzbicka, A. (1980). Lingua mentalis: The semantics of natural language. New York: Academic Press.
Wierzbicka, A. (1982). ‘Why can you have a drink when you can’t * have an eat?’.Language,58: 753– 99.
Wierzbicka, A. (1987). ‘Boys will be boys’. Language 63: 95 – 114.
Wierzbicka, A. (1988). The Semantics of Grammar. Amsterdam: John Benjamins Publishing.
Yousefvand, M., Tafakori Rezaei, Sh., & Gheitury, A. )2021(. “Coordination ellipsis and gapping: A cognitive construction approach”. Language Related Research, 12(2), 509-539. [In Persian].
پژوهش‌های زبان‌شناسی: نظریه و کاربرد
دوره 3، شماره 4 - شماره پیاپی 8
زمستان 1403
دی 1403
صفحه 101-127

فایل ها

سابقه مقاله

  • تاریخ دریافت: 31 فروردین 1403
  • تاریخ بازنگری: 02 مرداد 1403
  • تاریخ پذیرش: 02 مهر 1403

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار